Pilgrimage (તીર્થયાત્રા)

તીર્થયાત્રા

ઘણા અનુયાયીઓ તીર્થયાત્રાઓ કરે છે , જે ઐતિહાસિક રીતે હિંદુ ધર્મનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે અને આજે પણ છે. ^[ 390 ] તીર્થ સ્થાનોને તીર્થ , ક્ષેત્ર , ગોપીઠા અથવા મહાલય કહેવામાં આવે છે . ^{[ 391 ] [ 392 ]} તીર્થ સાથે સંકળાયેલ પ્રક્રિયા અથવા યાત્રાને તીર્થ-યાત્રા કહેવામાં આવે છે . ^{[ ૩૯૩ ]} હિંદુ ગ્રંથ સ્કંદ પુરાણ અનુસાર , તીર્થ ત્રણ પ્રકારના હોય છે: જંગમ તીર્થ એ સાધુ , ઋષિ , ગુરુની જંગમ જગ્યા છે ; બનારસ, હરિદ્વાર, કૈલાશ પર્વત, પવિત્ર નદીઓ જેવા સ્થાવર સ્થાન માટે સ્થાવર તીર્થ છે; જ્યારે માનસ તીર્થ સત્ય, દાન, ધૈર્ય, કરુણા, મૃદુ વાણી, સ્વનું મનનું સ્થાન છે. ^{[ 394 ] [ 395 ]} નુટ એ. જેકબસન જણાવે છે કે, તીર્થ-યાત્રા એ કોઈપણ વસ્તુ છે જે હિંદુ માટે ઉદ્ધારક મૂલ્ય ધરાવે છે, અને તેમાં પર્વતો અથવા જંગલો અથવા દરિયા કિનારો અથવા નદીઓ અથવા તળાવો, તેમજ સદ્ગુણો, કાર્યો, અભ્યાસ અથવા મનની સ્થિતિ. ^{[ 396 ] [ 397 ]}

મહાકાવ્ય મહાભારત અને પુરાણોમાં હિન્દુ ધર્મના તીર્થસ્થાનોનો ઉલ્લેખ છે . ^{[ 398 ] [ 399 ]} મોટાભાગના પુરાણોમાં તીર્થ માહાત્મ્ય પર પ્રવાસી માર્ગદર્શિકાઓ સાથેના મોટા વિભાગોનો સમાવેશ થાય છે , ^[ 400 ] જે પવિત્ર સ્થળો અને મુલાકાત લેવાના સ્થળોનું વર્ણન કરે છે. ^{[ 401 ] [ 402 ] [ 403 ]} આ ગ્રંથોમાં વારાણસી ( બનારસ , કાશી , રામેશ્વરમ , કાંચીપુરમ , દ્વારકા , પુરી , હરિદ્વાર , શ્રી રંગમ , વૃંદાવન , અયોધ્યા , તિરુપતિ , માયાપુર , નાથદ્વેરી , ત્વેલીંગ , ત્વેલીંગ ) તરીકે ઉલ્લેખ કર્યો છે ખાસ કરીને પવિત્ર સ્થળો, ભૌગોલિક વિસ્તારો સાથે જ્યાં મોટી નદીઓ મળે છે ( સંગમ ) અથવા સમુદ્રમાં જોડાય છે. ^{[ 404 ] [ 399 ]} કુંભ મેળો એ સૌર ઉત્સવ મકરસંક્રાંતિની પૂર્વસંધ્યાએ અન્ય મુખ્ય યાત્રાધામ છે . આ તીર્થયાત્રા ચાર સ્થળો વચ્ચે ત્રણ વર્ષના અંતરે ફરે છે: ગંગા અને યમુના નદીઓના સંગમ પર પ્રયાગરાજ , ગંગાના સ્ત્રોત નજીક હરિદ્વાર , શિપ્રા નદી પર ઉજ્જૈન અને ગોદાવરી નદીના કિનારે નાસિક . ^[ 405 ] આ વિશ્વના સૌથી મોટા સામૂહિક તીર્થસ્થાનોમાંનું એક છે, જેમાં અંદાજિત 40 થી 100 મિલિયન લોકો આ કાર્યક્રમમાં હાજરી આપે છે. ^{[ 405 ] [ 406 ] [ વેબ 19 ]} આ પ્રસંગમાં, તેઓ સૂર્યને પ્રાર્થના કરે છે અને નદીમાં સ્નાન કરે છે, ^[ 405 ] આદિ શંકરાચાર્યને આભારી પરંપરા . ^[ 407 ]

કેદાર ઘાટ, વારાણસી ખાતે ગંગા પર યાત્રાળુઓ માટે સ્નાન સ્થળ

કેટલાક તીર્થયાત્રાઓ વ્રત (વ્રત)નો એક ભાગ છે, જે હિન્દુ અનેક કારણોસર કરી શકે છે. ^{[ 408 ] [ 409 ]} તે કોઈ ખાસ પ્રસંગને ચિહ્નિત કરી શકે છે, જેમ કે બાળકનો જન્મ, અથવા બાળકના પ્રથમ વાળ કાપવા જેવા સંસ્કારના ભાગરૂપે અથવા બીમારીમાંથી સાજા થયા પછી. ^{[ 410 ] [ 411 ]} તે પ્રાર્થનાના જવાબનું પરિણામ પણ હોઈ શકે છે. ^[ 410 ] તીર્થનું વૈકલ્પિક કારણ, કેટલાક હિંદુઓ માટે, કોઈ પ્રિય વ્યક્તિની ઈચ્છાનું સન્માન કરવું અથવા તેના મૃત્યુ પછી તેની યાદમાં. ^[ 410 ] આમાં મૃતકોની ઇચ્છાને માન આપવા માટે તીર્થ પ્રદેશમાં નદી, અથવા સમુદ્રમાં તેમની અગ્નિની રાખ વિખેરી નાખવાનો સમાવેશ થઈ શકે છે. તીર્થની યાત્રા, કેટલાક હિંદુ ગ્રંથો પર ભાર મૂકે છે, નુકસાનના દુ:ખને દૂર કરવામાં મદદ કરે છે. ^{[ 410 ] [ નોંધ 28 ]}

હિંદુ ધર્મમાં તીર્થ માટેના અન્ય કારણો પ્રસિદ્ધ મંદિરોની યાત્રા કરીને અથવા ગંગા જેવી નદીઓમાં સ્નાન કરીને કાયાકલ્પ કરવો અથવા આધ્યાત્મિક યોગ્યતા પ્રાપ્ત કરવાનો છે. ^{[ 414 ] [ 415 ] [ 416 ]} તીર્થ એ હિંદુ પરંપરામાં, અજાણતા ભૂલો અને ઇરાદાપૂર્વકના પાપો માટે પસ્તાવો દૂર કરવા અને તપસ્યા કરવા માટેનું એક આગ્રહણીય માધ્યમ છે. ^{[ 417 ] [ 418 ]} તીર્થયાત્રા માટેની યોગ્ય પ્રક્રિયાની હિંદુ ગ્રંથોમાં વ્યાપકપણે ચર્ચા કરવામાં આવી છે. ^[ 419 ] સૌથી વધુ સ્વીકૃત અભિપ્રાય એ છે કે સૌથી મોટી તપસ્યા પગપાળા મુસાફરી કરવાથી આવે છે, અથવા મુસાફરીનો ભાગ પગપાળા હોય છે, અને જો તીર્થયાત્રા અશક્ય હોય તો જ વાહનવ્યવહારનો ઉપયોગ સ્વીકાર્ય છે. ^[ 420 ]